Програма на Партијата

ВОВЕД

Како и секоја држава и Република Македонија има своја историја, која во последниве дваесет и седум години ги живее како независна и суверена.

Лимитираното презентирање на современата историја на нашата држава не учи дека во периодот на Втората светска војна, на т.н. Преспанско советување од 2 август 1943 година биле зацртани основните постулати на идната македонска држава, а заклучоците од ова советување биле преточени во законски решенија на заседанието на АСНОМ од 2 август 1944 год. Со тие законски решенија, македонскиот народ и малцинствата кои живееле на нејзина територија, прв пат после краткотрајната Крушевска република, добиле своја државна формација како федерална единица во југословенската федерална држава. Во периодот од 1944 год. до денес македонската држава ја среќаваме како Демократска федерална Македонија, потоа под име Народна република Македонија, па Социјалистичка република Македонија, а после успешното народно изјаснување на референдумот од 8 септември 1991 год. како самостојна и независна Република Македонија.

Почетоците на секоја самостојност претставуваат предизвик за општествениот живот на една држава, кои македонската држава ги преживеа преку надминување на „детските болести“ во секој сфера од животот. Секако, во тој период се направени и позитивни чекори од страна на тогашните политички стуктури, но и негативни кои го влечеа просперитетот на државата во назаден правец.

Немајќи намера да правиме историска анализа на двата сегмента од 27-годишниот живот на Република Македонија, ќе речеме дека како и секоја сериозна партија, така и политичката партија „ДЕМОКРАТИ“ ќе се заинтересира за последиците од политичките одлуки кои влијаеле на лошиот економски статус на македонската држава. Со ваквата активност како задолжителна за партијата целиме да ги осознаеме неповолните или погрешни чекори за развојот на македонската држава и, секако, да не се повторуваат или амнестираат.

Фактот што македонската држава географски припаѓа на Европскиот континент, политичката партија „ДЕМОКРАТИ“ има за цела оваа географска, да ја збогати и со политичка компонента. Токму за тоа, иницијалниот стремеж на Партијата ќе биде достоинствена интеграција на македонската држава во Европската унија.

Од друга страна, неизбежен е и фактот дека нашата држава во своето окружување има неколку членки на НАТО, што го повлекува заклучокот дека токму таа организација е единствената воена структура кон која треба да клони нашиот интерес за овозможување на целосна заштита на македонските граѓани од надворешни посегања.

Согласно нашите афинитети и потребите на државата за освежување на нејзиното политичко милје цениме дека се создадени услови за формирање на нова политичка партија која би ги водела граѓаните и државата во правец на опоравување од досегашните погубни политики со омаловажување на професионалноста, одговорноста, чесноста кои секогаш биле и, според нас, треба да се вратат како доблест во општеството.

Политичката партија „ДЕМОКРАТИ“ нема за цел да владее со народот, туку во соработка со граѓаните да изнаоѓа решенија за општите и личните проблеми на жителите на РМ. Тоа значи, дека Партијата има намера, пред се, да им служи на граѓаните да си го вратат изгубеното достоинство, да си ја вратат самодовербата и да се ослободат од стравот кој минативе години му се вкоски.

Партија има намера да го промени, кај нас, веќе вкоренетото сфаќање дека политиката е бизнис. Народот треба да се ослободи од мислата дека е заложник на политичарите, наместо обратно. Политиката не е место за богатење со пљачкање, а политичарите не смеат да бидат поважни од државата, народот/граѓаните. Воедно, напорите на Партијата ќе се насочат и кон решавањето на проблемот превработеност/невработеност, состојба што можеме да ја наречеме специфичен феномен на Македонија.

Читателите на оваа ПРОГРАМА може ќе бдат изненадени од „нелогичноста“ на одделни точки и подточки во неа. Секако, тоа е направено со една и единствена намера, да покажеме дека стереотипот не може и не смее да го задушува македонското општество. Она што за едни е добро, за други е лошо, она што за едни е невозможно за други е остварливо и полезно. Така, читајќи ја ПРОГРАМАТА на партијата „ДЕМОКРАТИ“ можеби ќе се најдете себе си во некој реченица, а можеби и не. Затоа, како Партија очекуваме помош од секој добронамерен човек во и вон државава, кој сака да помогне во збогатувањето на ПРОГРАМАТА да достави свое видување на текстот на овој документ.

Членовите и надворешните соработници на партијата „ДЕМОКРАТИ“ имаат намера еднаш засекогаш да ги натера политичарите да сфатат дека тие се избрани од граѓаните за да им служат на граѓаните и на Р. Македонија, и дека тоа е обврска, чест и привилегија, а не нивен личен бизнис.

Завршувајќи го ова воведно запознавање со основните идеи и цели на политичката партија „ДЕМОКРАТИ“ напомнуваме дека само со искрен и чесен приод кон граѓаните и државата можеме заедно да изградиме модерна држава, со еднакви можности за сите граѓани на Република Македонија. Затоа, партијата „ДЕМОКРАТИ“се залага за доследно спроведување на принципот „Ако важи за еден важи за сите“ во сите области на животот.

2. ОПШТЕСТВЕНИ ПРОМЕНИ

Секоја држава или државна формација во текот на својата историја доживува падови и подеми, што се општо познати и општо прифатени општествени периоди. Меѓутоа, секоја држава која се наоѓа во период на пад алармира до општествената јавност за помош за извлекување на државата од лошиот економски, политички, социјален и било каков друг момент. Со ангажирање на професионалци во секоја професија се создава потенцијална сила која треба да го повлече општеството нагоре, а со тоа и ќе ги подори условите за живеење во државата.

Ваквите падови се најзабележителни во време на економски и политички прилики, неповолни во опкружувањето и државата.

Во таа смисла, во нашата држава, после осамостојувањето во 1991 година, се создадоа неповолни услови во однос на економијата (ембарго од Грција), одбраната (заминувањето на ЈНА од територијата на Р. Македонија), социјалата (многумина изгубија работни места поради повлекувањето на фирмите од другите поранешни републики во Југославија), итн. итн. Но, постоењето на професионален, сериозен и сосредоточен кадар македонската држава успеа да ги прележи првите „детски болести“.

На политички план, во државата се создаде плодна почва за активизам на семожни про и антимакедонски елементи, за што беше потребен посебен однос од страна на безбедносните системи на државата. Во таквата атмосфера, после распаѓањето ан еднопартискиот систем се започна со формирање на безброј политички партии, дел од кои опстануваа само по некоја година.

На македонското политичко милје се искристализираа две доминантни партии, едната наследник на Комунистичката партија на Македонија, денес олицетворена во СДСМ. Втората, новоформирана, го искористи чувството за македонизам на бројни дисиденти и прогонувани за македонското прашање, и ставајќи во во своето име акронимот ВМРО прерасна во моќна партија на македонската политичка сцена. Така, во последните дваесет и седум години нашата земја, некоја подолго, некоја пократко, ја водат две парти СДСМ И ВМРО-ДПМНЕ!

Пред малку спомнатите бројни партии кои беа основани, покажаа дека можат да опстанат само како продолжена рака на двете големи партии, за да си ги остварат своите цели.

На тој начин, во нашата земја наместо да ја развива демократијата, како повеќето независни демократски земји од светот, беше воспоставена пракса на двопартиски систем кој државата и народот, не само на политички, туку и на економски план ги донесена до работ на постоење. Ваквата констатација ја потврува и катадневното задолжување на државата кај домашните и надворешните кредитори, со што од една страна ја продолжуваат агонијата на државата, а од друга сопственото богато опстојување. Ако кон сето ова се додаде и перманентното неодржување, а со тоа и уништување на инфраструктурата, енергетикатата, здравството, образованието, науката, спортот и физичката култура, животната средина, заклучуваме дека двете најголеми партии ја изиграа довербата на народот во нив и во нивната способност да се надвисат над нивните апетити за личен профит.

Нивната незаинтересираност за државата и општеството посебно се покажа во однос на чувањето на националното богатство т.е. на документацијата за македонската опстојба. Имено, ВМРО-ДПМНЕ во 2012 година, без никакво објаснување ниту реална потреба ја одзеде наменската зграда на Државниот архив на Република Македонија, а документите за од 12 век наваму, кои говорат за историјата на овие простори, ја ставија на забот на времето во објект кој ги нема основните услови за чување на така значајна документација. Вработените и научниците кои ја знаат вредноста на документацијата изложена на уништување, побараа од Владата на СДСМ итно враќање на Државниот архив и документацијата во неговата стара зграда, но наместо тоа го добија најлошото можно решение: изградба на нова зграда. Со тоа СДСМ покажа дека воопшто не им е важна државата ниту документацијата за најзината историја.

Државниот архив на Република Македонија е формиран во 1951 година функционира како самостоен орган на државна управа и него се чува, обработува и дава на користење архивскиот материјал создаден од највисоките државни органи и јавни институции, од сите општествени дејности (стопанство, образование, култура, спорт), како и огромна колекција лични фондови од доменот на политиката, науката, културата, уметноста, спортот и др., или околу 70 милиони оригинални документи и 7.5 милиони снимки на микрофилмови и микрофиши од документи за историјата на Македонија. Најстариот документ што се чува во Државниот архив потекнува од 12-тиот век. Тоа значи дека целокупната државна и општествена меморија се наоѓа во Државниот архив и затоа со посебно внимание треба да се заштитат документите што се наоѓаат во него.

Со оглед на можноста за уништување на ова непроценливо богатство, партијата „ДЕМОКРАТИ“ ќе преземе најитни мерки за:

 Итно и неодложно враќање на Државниот архив на Република Македонија во неговата наменска зграда:

 Модернизирање на дејноста на Државниот архив

3. Регистар на архивски фондови и збирки на Република Македонија

4. Дигитализација

5. Централна конзерваторска лабораторија

6. Развој на меѓународната соработка на Државниот архив

7. Вработување на стручен кадар

Заради значењето на оваа институција, кон крајот на Програмата донесуваме и посебен прилог.

Вториот, исклучително важен сегнемт за нашата држава е водниот капацитет на Македонија. Многу е мал бројот на држави како Македонија кои имаат на располагање чиста вода, која може да се употреби за пиење без некои големи биолошки или хемиски третмани. Речиси сите води во Р.Македонија (реки во горните текови и природните па и некои вештачки езера) располагаат со чистата, свежа вода за пиење која е неопходна за човекот и другите форми на живот. Пристапот до безбедна вода за пиење во последнава декада сигурно и значително се подобрува скоро во секој дел на светот. Некои аналитичари предвидуваат дека до 2025 повеќе од половина од светското население ќе се соочи со ранливост поврзана со вода, а до 2030, во некои региони на светот кои се во развој, побарувачката за вода ќе ги надмине нивните резерви за 50%.

Овој природен ресурс станува сè поредок на одредени места и неговата достапност е голем социјален и економски проблем. Околу 5 милиони смртни случаи се последица поради загадена вода за пиење. Светската здравстена организација проценува дека безбедната вода би можела да спречи 1,4 смртни случаи на деца од дијареа секоја година. Загадувањето на водата е најголемата злоуботреба на водата, до тој степен што загадувачите ја ограничуваат употребата на вода за други потреби, при што доаѓа до непотребно трошење на ресурсите, без разлика на придобивките на тој што загадува. И покрај некои законски одредби во Р.Македонија дека „загадувачот плаќа„ тоа се уште не се практикува па како и за другите видови на загадување. Поради ова други ја плаќаат цената на загадувањето на водата, додека добивките од приватните фирми не се распределуваат до локалното население кое е жртва на ова загадување.

За сите овие области, посебно, ќе проговориме во продолжение на Програмата.

Политичката партија „ДЕМОКРАТИ“ тргнува од сознанието дека нема успешна држава без историја и документација која ја потврдува таа историја, без успешна економија, без постојано креирање на нови вработувања, со исплаќање на сериозно заработени плати, подобро здравство, образование, спорт, наука, култура, заштита на културното наследство, без заштита на природните богатства и животната средина, решавање на проблемите на самохраните мајки, лицата со посебни потреби, старите и социјалните проблеми на граѓаните, заради што ќе се залага за подобрување на секојдневниот живот на секој граѓанин на државата.

Од тие причини, Партијата се формира со определба за водење на правилна економска, како и популациона политика и решавање на проблемите во многуте области од интерес на граѓаните на нашата земја. Пред се, најголемиот напор ќе се насочи кон борба против политичкиот криминал, стопанскиот криминал, митото и корупцијата со откривање и казнување на сторителите на таквиот криминал.

Меѓу другите решенија за подобрување на лошата состојба на вработените во државните институции, се предвидува изедначување на личниот доход на вработените, според степенот на образование, а не како досега, според фиктивни или изнудени оценки.

За реализирање на сите идеи и планирани активности на политичката партија ќе бидат иницирани промени на постојни законски одредби или носење на сосема нови законски решенија во секоја соодветна област.

3. ЕКОНОМСКИ РЕФОРМИ

Како и во секоја друга држава, така и кај нас, основниот двигател на животот и просперитетот на граѓаните е економијата. Но, најважниот сегмент за здрав економски систем е заздравувањето на правосудниот систем бидејќи со зголемување на сигурноста на инвестициите секако би се зголемил и влогот на инвеститотите во македонските производни сектори.

За да имаме развиена економија, на ниво на задоволување на потребите на нашата земја, како и за производство на продукти и стоки за извоз, треба да се инвестира во: образование, наука, нови фабрики, поволни кредити за постоечките бизниси, земјоделието, туризмот, инфраструктурата, енергетиката, здравство, информатичката и современите технологии.

За да се оствари напредок во стопанството првата задача на Партијата ќе биде да се создадат услови за зголемување на платите на вработените во стопанството. Со тоа ќе се придонесе за задржување на работоспособното население од стопанските гранки во државава кое во потрага по подобар живот заминува од државава. Воедно, со креирање нови работни места во стопанските гранки ќе се остварува приход за подобрување на стандардот и на другите гранки во државата.

Македонската држава, според бројот на жители и според територијата, има недозволиво висок буџет. Тој буџет со години не се користи за подобрување на животот на населението, за градење на нови фабрики туку се троши за подмирување на обврски кон партиски фирми и должници. За сметка на тие фирми, другите не само што не се стимулираат, туку со бројни инспекции и казни, често се затвораат или им се намалува приходот до неможност на опстојување. Не ретко, за еден ист ресурс (мермер, руда) има интерес за инвестирање од домашни компании, но досегашните политички елити им даваа приоритет на странски компании, некои дури и со сомнителен капитал.

Од друга страна, иако непродуктивни колку оние во стопанството, вработените државната администрација лагодно и неретко, неодговорно се однесуваат кон своите работни обврски. Тие имаат поголеми плати од оние во стопанството, што е апсурд сам од себе. Затоа, уште во првите години од своето постоење, партијата „ДЕМОКРАТИ“ ќе се насочи кон формирање на една „Агенција за валоризација“ која ќе има ингеренции за валоризирање на работата на многубројните фондови, агенции, институции инспекторати итн. итн., а во кои непродуктивно работат огромен број на неквалификувани за работата, лица. За нивните плати и надоместоци кон државата се трошат огромен дел од буџетските средства, а ефект од нивната работа нема никаков. Затоа, оправданоста за постоење на сите „имагинарни“ работни места во администрацијата, како и оправданоста од постоењето на институциите, ќе ја испитуваат професионалци од областа на работата на агенцијата, фондот и др., а кои ќе бидат ангажирани од страна на „Агенцијата за валозризација“. На тој начин, ќе се направи и евиденција за вистинските афинитети и способности на вработените во администрацијата по што ќе се вработуваат на соодветни работни места.

Партијата „ДЕМОКРАТИ“ смета дека стандардот и животот на македонските граѓани треба да се подобри на неколку начини и тоа со активирање на:

ДОМАШЕН КАПИТАЛ:

1. Државен

2. Приватен

3. Банки

СТРАНСКИ КАПИТАЛ:

1. Државен

2. Приватен

3. Банки

3.1 ПОРАСТ НА ВРАБОТЕНОСТА

Моменталната невработеност во нашата земја според статичките податоци изнесува меѓу 33% до 40% од работоспособното население, што значи дека скоро половина од тоа население не е вработено. Независно дали е едната или втората бројка повалидна, сепак овој процент на невработено работоспособно население претставува податок кој го потврдува катастрофалото раководење на политичките елити во една современа земја.

Кон ваквиот поразителен податок многу придонесува селективноста во вработувањето т.е. политиката на политички мотивирано вработување. Од една страна ваквите вработувања се во спротивност на позитивните законски прописи, но и во колизија со најзначајниот и најважен државен акт, Уставот на Р. Македонија.

Доколку ја промениме законсаката диоптрија за набљудување на феноменот „вработување“ во нашава држава неодминлива е оцената дека начинот на кој со децении се врши оваа операција е неморален и нехуман. Партиската определба како единствен критериум за вработување беше успешно спроведувана од ВМРО-ДПМНЕ во сите периоди на негово владеење со Македонија, а со тоа се правеше поделба на граѓаните на Република Македонија на подобни и неподобни, врз таа матрица се оценуваше кој ќе работи како член на владеачката партија, а кој нема право на работа бидејќи не го одработил тој епитет.

Со промената на власта во 2016 година кога ВМРО-ДПМНЕ замина од политичкото кормило на државата, а ја наследи СДСМ, разочарувањето на ова поле на народот стана уште поголемо. Ветувањето за намалување на непотребната администрација и вработувања според професионалност и способност изостанаа.

Политичката партија „ДЕМОКРАТИ“ поаѓајќи од Уставот на Р. Македонија според кој на народот-граѓаните им е загарантирано основното право на работа се залага за слободно и професионално добивање на можност за вработување и работа, но не и „фиктивно“ вработување за задоволување на партиска потреба. Секо човек има потреба и право да си ги заработи чесно и професионално средствата за егзистенција, негова и на неговите блиски. Партијата, за да се зголеми вработеноста, планира од средствата кои ќе се заштедат од непродуктивните вработувања и непродуктивните државни институции, да се градат нови фабрики со современа технологија, да се даваат поволни кредити на постоечките бизниси (големи, средни и мали), модернизација на земјоделството се субвенци и планско производство. Не помал капацитет ќе се вложи во развој на туризам и рударството, а предност секогаш ќе се дава на домашниот инвеститор.

Партијата „ДЕМОКРАТИ“ ќе работи на обезбедување на поволни кредити со ниски камати и греис период на приватни компании, поволна даночна политика, за прекршителите на законските одредби се предвидуваат соодветни казни во висина на приходот на прекршителот, а не како досега да се соочуваат со драконски казни кои ги водеа македонските бизниси во пропаст. Тиа ќе им овозможи на команиите да имаат повеќе капитал за развој, а со тоа да даваат поголеми плати на вработените, но и да креираат нови работни места.

Со цел, кај граѓаните на Македонија да остануваат повеќе средства за живот, планирани се бројни намалувања на даночните стапки, кои денес ги плаќаат за се и сешто, а чиј процент е непристојно висок. На тој начин, ќе се зголеми и стандардот на населението и неговата куповна моќ, што од друга страна ќе доведе до поголем обрт на средствата за ново вложување во стопанството.

3.2. СТРАНСКИ ИНВЕСТИЦИИ

Покрај зголемувањето на бројот на домашни инвестиции, за креирање на нови работни места и за добра иднина на народот-граѓаните исклучително значање се и странските инвестиции.

Постоечката агенција за привлекување на странски инвестици покажа дека е само уште една од многуте непродуктивни места за вдомување на партиски кадри на владеачката партија. Според партијата „ДЕМОКРАТИ“ промоторите на македонската држава како еден од просперитетните простори за инвестирање треба да бидат кадри кои живеат и работат во одредени земји, кои го познаваат менталитетот на странските инвеститири и имаат познавање од работата и интересот на истите.

Во однос на ова прашање би требало прво да објасниме зошто мислиме дека странски инвеститори би дошле да инвестираат во нашата земја?

Доколку сме искрени со себе ќе признаеме дека сегашната ситуација во однос на вложувањата во земјата е катастофална. Бизнис условите да се погодни за странските фирми поради исклучително ефтината работна рака, но и поради фактот што Македонија располага со природни ресурси интересни за одредени бизниси.

Партијата „ДЕМОКРАТИ“ ќе ги ангажира сите добронамерни професионалци (членови, симпатизери и други лица), за да ја подобри економијата и вработеноста. За таа цел ќе бидат консултирани експерти за проектирање и градење на стопански објекти, за подобрување на бизнис климата за домашни компани (поволни кредити, реформа во даночната политика), за (до)образование на стручни кадри, сузбивање на криминалот и корупцијата во администрацијата, реформи во судсвото, загарантирана безбедност на странските инвестиции.

Народот-граѓаните на Македонија заслужуваат да имаа подобар живот, подобра иднина за младите луге.

За реализирање на сите идеи и планирани активности на политичката партија ќе бидат иницирани промени на постојни законски одредби или носење на сосема нови законски решенија во секоја соодветна област.

.

4. РЕФОРМИ ВО СУДСТВОТО

Во редот на најважните прашања кои се од интерес на Партијата е и судскиот систем во Република Македонија.

Нема да кажеме ништо ново, но самo ќе ја потврдиме праксата дека нема успешна, богата и модерна земја во светот која нема правичен и транспарентен судски систем. Судскиот систем треба да го штити Уставот, а со тоа и општите услови за живот, во што секако спаѓаат и правата на граѓаните во нашата држава. Во таа насока е и заштитата на правата и обврските на секој поединец подеднакво за сите, независно од народноста, религијата, полот, возраста, професијата, економскиот статус и други критериуми.

Како и во секоја област, така и во областа на правосудстово, особено внимание треба да се посвети на образованието на идните правници, судии, нотари, извршители. Имено, неопходна е итна ревизија на образованието на правните факултети и промена на системот на полагање на истите, ревизија на наставните програми во насока на воведување на практична настава и стекнување на реални ораторски и други вештини кои без сомнеж, претставуваат темелни вредости на еден професионалец од соодветната област.

Понатаму, сметаме дека за да имаме успешни реформи во судството односно обезбедување на принципот на владеење на правото во нашата држава, неопходно е да се исполнат следните критериуми:

Законите во Република Македонија, особено оние со кои се уредува некоја сензитивна област, да се донесуваат по спроведена успешна јавна дискусија;

Судите да се назначуваат по критериуми на способност, однсоно успешност во текот на високото образование и при спроведување на обуката во Академијата за судии и јавни обвинители, а не поради политички мотиви;

Да бидат спроведени реформи на полицијата и да бидат зајакнати критериумите за избор на лице кое ќе учествува во обука за полициски службеници;

Да биде ревидиран начинот на функционирање на судскиот систем;

Да биде воспоставено тело во судскиот систем, до кое странките ќе можат да поднесат Приговор против судска одлука, во случај на неможност од Ревизија или во случај на донесена Одлука од страна на Врховниот суд на Република Македонија, единствено поради неправилна примена на материјалното право;

Хармонизација и ратификација на релевантната регулатива на ЕУ, поддржани со донесување на соодветни подзаконски акти кои ќе ја регулираат соодветната област;

Развивање на ефикасен систем и јавно раководство согласно со стандардите на ЕУ;

Воспостување интегриран информациски систем со воспоставување на регулативата за заштита на личните податоци, согласно со регулативата на ЕУ;

Воведување на специјални истражни техники за борба против организираниот криминал, вклучуваќи ја и програмата за заштита на сведоци;

Осовременување на Националната стратегија за интергрирано гранично управување и за соработка во управување со властите од соседните земји;

Осовремување на казнено-поправните домови во материјална, финансиска и техничка смисла, како и во кадровскиот дел на затворските служби, со што истите во права смисла на зборот ќе бидат институци за ресоцијализација;

Ревидирање на пензискиот систем во Република Македонија и решенијата кои се носат од страна на ПИОМ;

Ревидирање на работењето на Државната комисија за одлучување во управна постапка и постапка од работен однос во втор степен и одлуките кои истата ги донесува.

4.1. БОРБА ПРОТИВ ПОЛИТИЧКИОТ КРИМИНАЛ

Во држава со реално, мал број на жители по квадратен километар, развојот на политичкиот криминал е речиси неизбежен. Но, за жал во нашата земја имаме политички криминал, за кој веројатно ќе се учи во учебниците по криминалистика. Оваа категорија на криминал т.е. политичкиот криминал според меѓународните истражувања претставува најопасна форма на криминал што една земја може да ја зафати. Неговата опасност произлегува од фактот што политичкиот криминал не само што сам по себе прави штета, туку и ги потикнува, ги поддржува и ги шири стопанскиот криминал, митото и корупцијата. Политичкиот криминал во Македонија се базира на обезличување на човековиот живот, во смисла на политички мотивирани местенки, апсења и затворања, политички вработувања, политички делења на субвенции од народните пари, како и политизирање на образованието и науката. На тој начин, последниве 27- години се создаде чувство на сигурност на политичките елити бидејќи до сега ниту еден практикувач на политички криминал, иако е направен на очиглед на македонскатат јавност, не е казнет со соодветна казна. Овде секако треба да се спомне мултипликативниот криминал кој веќе е метастазиран во Македонија.

Секако, ваквата лагодност на неказнивост кај сите Влади и политичари до сега ја потврдува нивната незаинтересираност да се фатат во коштец со разрешување на овој највисок вид на криминално однесување во државава. Фактот дека активните политички актери немаат волја и потреба да се борат против овој вид на криминал, се знак за граѓаните дека немаат друг избор освен со свое ангажирање да се справат со постојаните злоупотреби на политичката моќ на одредени лица.

Изборот на ангажман падна на формирање на нова патрија која ќе ги застапува нивните интереси, а не интересите на мала група на луѓе кој се богатат на нивна сметка, а при тоа придонесуваат и кон целосно девалвирање на вредностите, пораст на криминалот, незаконито постапување од страна на судовите и државните органи во Република Македонија. Како целосна спротивност на досегашните политички случувања, определбата на „ДЕМОКРАТИ“, е на народот да му биде возможна дополнителна алтернатива, различна од постојните, со чие функционирање народот ќе биде ослободен од постојани политички стравови и притисоци. Наместо народот да се плаши од „раката“ на Владата, нормално е да биде обратно. Затоа Владата треба да биде чесна, транспарентна, одговорна, да им служи на граѓаните, да се бори против сите видови на криминал кои го влечат општеството кон дното, а не кон развојот. Само силна коалиција на Владата и граѓаните може да го елиминира ова најголемо зло.

За да се постигне таа цел Партијата предлага:

Зголемување на казните предвидени во Кривичниот законик за извршителите на политички криминал;

Независни, способни судии, и;

Народен правобранител со пошироки овластувања.

4.2. БОРБА ПРОТИВ СТОПАНСКИОТ КРИМИНАЛ, МИТОТО И КОРУПЦИЈАТА

Како што веќе напоменавме, политичкиот криминал е најголемиот заштитник на сите останати девијантни појави во нашата држава.

Распространетоста на тие нус-криминали во државава е толку голема што со уништување на еден криминал не се решаваат другите. Напротив, криминалот секогаш наоѓал начин да се извлече од мрежата на правдата, така што нашата определба да се справиме, покрај со политичкиот, и со стопанскиот криминал, митото и корупцијата изгледа многу оптимистички.

Во оваа насока партијата „ДЕМОКРАТИ“ предвидува:

Зголемување на казните предвидени во Кривичниот законик за кривичните дела сторени во областа на стопанскиот криминал, митото и корупцијата;

Донесување на Закон за утврдување на потекло на имотот и конфискација на нелегално стекнат имот во корист на државата;

Независна финансиска полиција;

Транспарентност на државните органи;

Транспарентност на државните тендери;

Демократија на медиумите;

Пристап на граѓаните до државни информаци (буџет, трошоци, тендери);

Воведување на внатрешна контрола во администрацијата (надворешни контролори, по системот на конртола на мултинационалните компании, пример на начин на кој се контролираат компаниите на берзата);

Автоматизација на царината и спречување на царинскиот криминал.

Со цел реализирање на сите идеи и планирани активности на политичката партија, ќе бидат иницирани промени на постојни законски одредби или носење на сосема нови законски решенија во секоја соодветна област.

5. ОБРАЗОВАНИЕ

Развојот и добробит на еден народ се базира на тоа колку броен и колку квалитетен образовен систем негува. Добро организираната образовна пирамида овозможува државата да се збогатува со добро едуциран кадар, подготвен да одговори на најделикатните побарувања на општеството. Поради тоа се вели дека образованието е основен двигател на опшеството и економскиот развој на секоја земја во светот. Последниве години во Република Македонија образованието е доведено до срамно ниски гранки, како поради (не)квалитетот на учебните помагала, така и поради „инкубаторски“ произведениот наставен кадар. Фактот што во Македонија се дозволија експерименти со образовни програми на туѓи држави, при што нашите деца треба да учат според нечии учебници, кои се преведени на навредливо ниско ниво, доведе до продукција на деца без основни, дури и погрешни, сознанија. Со оглед на важноста на образованието, партијата „ДЕМОКРАТИ“ предвидува да се направат темелни промени во оваа сфера од општеството со цел да се врати продукцијата на здрав и квалитетен кадар за сите професии потребни во општеството. Втората цел на оваа Партија е задржувањето на завршените кадри во државава, а не нивното „бркање“ од државата со вработување на помалку квалитетни или целосно несоодветни кадри кои го задоволуаат критериумот на партиската книшка.

За постигнување на целите Партијата планира неколку квалитетни реформи во образованието во Р. Македонија. За почеток во основните училишта ќе се укине деветолетката која се покажа како крајно непродуктивна за учениците. Таквата мерка на претходните влади имаа за цел да се пролонгира учењето т.е зафатеноста на децата со квазиобразование. Од друга страна на тој начин, беше создаден простор за вработување на неквалитетен партиски кадар. Исто така, ќе се направи ревизија на учебниците и учебните помагала, а наставниот кадар ќе го помине бесплатниот тест за валоризација на индивидуалната подготвеност на секој поединец кој во својот работен век треба да продуцира квалитетни генерации потковани за продолжување на едукацијата. Со измени во законот за основно образование ќе се намалат бројот на предмети кои треба да ги следат децата од прво до петто образование, а квалитетниот наставен кадар ќе биде награден со зголемена плата и останати бенефиции. Партијата „ДЕМОКРАТИ“ цени дека основното образование е оптоварено со непотребни предмети кои децата не се ниту физички, ниту психички, созреани да ги следат, а камо ли да ги научат. Од друга страна, и наставниот кадар во постојното основно образование се соочува со експериментални предмети кои треба да ги предава, а нема ниту основни познавања за темите кои се обработуваат. Затоа, предвидуваме намалување на предметите во основното образование, особено за учениците од прво до петто одделение. Исто така, под сериозна опсервација ќе биде ставена потребата од деветгодишното основно образование и враќање на осумгодишното со цел децата во училиште да се упатуваат позрели и со посериозна подготовка во градинките.

Ваквите мерки се однесуваат и на државните и на приватните училишта.

Средното образование ќе се укине како задолжително, а за сметка на тоа ќе се форсира засилено и квалитетно насочено образование после кое секое дете ќе може да најде добро платено вработување во државата. На тој начин, државата ќе се ослободи од баластот да одделува од буџетот дополнителни средства за задолжително средно училиште, во средните училишта децата ќе се подготвуваат за директно влегување во работниот процес во претпријатијата, компаниите како квалитетно подготвени работници. Се предвидува враќање на кабинетското образование кое во не така далечната историја на наштиот народ, се покажа како многу корисно. Ваквите мерки се однесуваат и на државните и на приватните училишта.

За високото образование, Партијата планира да се воведе принцип на евалуација од страна на Агенцијата за валоризирање, со што би се видела вистинската слика за квалитетот на кадарот и наставните програми на факултетите/универзитетите во Р. Македонија. При тоа, се предвидува ревизија на дипломите на завршените студенти за кои ќе се процени дека не се во согласност со законските прописи. Исто така, на ревизија ќе бидат подложени и наставничките и професорските звања на вработените по факултетите/универзитетите за кои ќе се покаже дека се добиени со отстапувања од законските процедури. Во склоп на средувањето на состојбите во високото образование Партијата планира да се направат финансиски инспекции на Универзитетите во Р. Македонија и нивните единици. На тој начин ќе дојдеме до реалните потреби и побарувања на Универзитетите и факултетите, а при тоа да не се задира во нивната автономија во работата.

Дополнитено, ќе се направат напори за квалитетно последипломско образование, како и докторски студии, кои нема да бидат „про форма“ или „на продажба“. Говорејќи за сузбивање на овие категории, особен акцент ќе се обрне на борбата против корупцијата и митото во Универзитетите и факултетите.

За стимулирање на поголемо вложување во своето едуцирање кај студентите, планираме формирање на научни групи по факултетите со најдобрите стиденти и нивно насочување кон работниот процес во некои од фабриките во Македонија. При тоа, секоја фабрика заинтересирана за квалитететн кадар би инвестирала или стипендирала по неколку студенти кои по завршувањето на студиите директно би се вработиле во фирмата која ги стипендирала.

Ваквите мерки се однесуваат и на државните и на приватните Универзитети/факултети.

5.1. ИНФОРМАТИЧКА ТЕХНОЛОГИЈА

Минативе години, во процесот на образование во Р. Македонија беше воведен еден т.н. проект, кој повеќе наликуваше на експеримент наречен „Компјутер за секое дете“, кој доживеа своевидно фијаско. Но, затоа пак неговите промотори и реализатори од државната каса непотребно испумпаа огромна маса на пари. Но, она што не може да се пренебрегне е фактот дека денес не можи да се замисли економски напредок во една земја без познавање на информатичката технологија, компјутерите и користење на интернетот. Познавање од информатичката технологија, како и користа од таквата едицираност се значајни како за учениците, така и за напредокот на економијата и благодетот на граѓаните во нашата земја. Поради тоа, партијата „ДЕМОКРАТИ“ ќе се залага за сериозно опремување на по една до две училници во секое училиште во државата, која ќе се користи и како работилница и за потребите на училиштето.

За да може макимално да се искористи информатичката технологија во полза на едуцираноста на нашите млади генерации, а со цел да им овозможиме услови за да остануваат во својата држава, и да придонесуваат за економијата и благодет на сите граѓани во државата, партијата планира бројни поволности и бесплатни обуки за темелно запознавање со информатичката технологија за сите заинтересирани граѓани. Ова со цел да им се олеснат на граѓаните секојдневните обврски на работното место, во домот, во комуникација со институциите. Во развиениот свет, една од најважните алатки кои катадневно се користи е наречена Е-комерц. Тоа е нов современ начин што се одвива на интернет, каде компаниите од целиот свет тргуваат, нудат свои информации, производи, а во исто време купуваат. Поедноставно кажано преку интернет се врши трговија на производи од сите индустри, од сите земји на светот. Тоа е начин и за задржување на младата популација во Македонија, бидејќи може да им се обезбедува работа за странски компании со седиште во светските економски центри, а нивните работни обврски да ги завршуваат од дома. Партијата планира нашата држава да ја внесе во светскиот Е-Комерц за да можат граѓаните да ги уживаат бенефиците од истиот со:

-Користење на најсовремена инфирматичка технологија

-Закон за електронска трговија

-Закон за електронско банкарство

-Закон за електронска наплата

-Обучување на компаните.

5.2. СПОРТ И ФИЗИЧКА КУЛТУРА

Спортот и физичката култура се исклучително значаен сегмент од општественото живеење на една држава. Преку нив се штити здравјето на населението, со што долгорочно, се штедат големи средства за лекување на жителите на една држава, а тие се задоволни од квалитетот на својот живот. Независно што спортот и физичката култура можеме да ги сместиме и во друг сегмент од програмата на партијата „ДЕМОКРАТИ“ ние одбравме тоа да биде сегментот образование со цел да го подвлечиме значењето на спортот и физичката култура како предмет во училиштата. Имено, создавањето на навики за спортување кај децата и младите во државата значи нивнот перманентно практикување на физичката активност како процес на одржување на здравјето и виталноста на организмот на единката. Токму затоа наша намера е да делуваме превентивата од болести да почне уште од најмала возраст на децата преку образовниот процес. Преку практикувањето на спортот кај младата популација се превенираат и девијантни појави кои му штетат на квалитетот на животот на младиот човек. Партијата „ДЕМОКРАТИ“ посочува дека една од најважните работи што треба да се направи во спортот и физичката култура е подигање на свеста кај граѓаните за важноста на спортот и физичката култура за нивното здравје. За таа цел се предвидува:

– Воведување на 5 часа физичко образование во училиштата (без можност за дуплекс);

– Изградба на базени и бесплатни часови за непливачи;

– Бесплатно користење на сите спортски објекти од граѓаните;

– Промоција на професионалниот спорт;

– Создавање на Фонд за финансирање на спортски клубови;

– Инвестирање во тренерски школи и сертификација на тренери;

– Плати за успешни тренери (професионализирање на тренерската работа);

– Достоинствени стипенди за најдобрите спортисти

– Парични награди за тренерите и спортистите за постиганати успеси на домашни и меѓународни натпревари

– Пензи за најдобрите спортисти (1-3 мест во Европа; 1-3 место во Светот; 1-4 место на Олипијадa, во поединачна и групна конкуренција).

За реализирање на сите идеи и планирани активности на политичката партија ќе бидат иницирани промени на постојни законски одредби или носење на сосема нови законски решенија во секоја соодветна област.

6. НАУКА

Нема да кажеме ништо непознато и ново ако напишеме дека науката е движачка сила за развој на сите аспекти од животот во една земја и дека неа треба да и се посвети посебно внимание. До 2000 година македонската наука имаше достојно и достоинствено место во државата, но со укинувањето на Министерството за наука македонската наука беше деградирана и ставена под капата на Министерството за образование и наука. На тој начин, македонското општество ја изгуби една од најважните дејности кои можеа да работат за негово добро. Денес се делат баснословни суми за имагинарни иновции на лица кои намаат допирна точка со иновации и научна дејност, додека вистинската наука е фрлена на маргините на државниот интерес. Кон ова погодува и несоодветниот однос на МАНУ кон науката, бидејќи во ниту еден момент не застана во одбрана на оваа значајна општествена гранка во државата. Така, лека полека дојдовме до ситуација кога не се посветува никаква важност на науката и на научните кадри. Научниците и иноваторите во државава се пруштени самите на себе, се снајдуваат како можат и умеат со средства за реализирање на индивидуални проекти бидејќи од 2010 година Министерството за образование и наука нема распишано конкурс за финансирање на научни проекти. Тоа е само една од причините што повеќето од младиот научен кадар заминува во странство, а со тоа ги губиме најквалитетните стручи лица кои треба да останат во земјата и да го градат нашето општество.

Годишниот буџет за наука во Р. Македонија е на срамно ниско ниво, но и тој не доаѓа до научните работиници, бидејќи „протекува“ за задоволување на различни потреби (тековни и инцидентни). Минативе години голем удар врз науката беше нанесен и со безполезните преводи на илјадници книги од странски автори, преводи кои се скапо платени, а неприменливи во македонските образовни услови. На тој начин, сите средства се одлеаја во квазипреведувачки, издавачки и промоторски акривности за сметка на македонската оригинална и прекупотребна наука.

Разгледувајќи ги можностите за подобрување на состојбата со науката во Р. Македонија, партијата „ДЕМОКРАТИ“ планира да се реактивира институцијата Министерството за наука, со што науката да се оддели од образованието и нема да ги трпи понижувачките активности со минималниот буџет за наука. За да се подобри науката во нашата земја треба:

– Сериозно инвестирање од страна на државата во научни проекти;

– Доделување на стимулациони грантови за најуспешните научници;

– Формирање на научни тимови по факултетите;

– Ревизија на финансиското и правното работење на научните институции;

– Формирање на државна комисија за оценка и промоција на македонската наука вон државата;

– Пласман на научните иноваци во земјата и странство.

За реализирање на сите идеи и планирани активности на политичката партија ќе бидат иницирани промени на постојни законски одредби или носење на сосема нови законски решенија во секоја соодветна област.

7. ЗДРАВСТВЕН СИСТЕМ

Основното човеково право е правото на здравје и самоодговорност за здравјето, како и одговорноста на општеството за човековото здравје.

Како и за се друго, од мноштвото историски документи, податоци и факти, можат да се извлечат многу поуки и заклучоци, врз чија што основа се градат патокази за работа на здравствените и јавно-здравствените работници, и на сите инволвирани во грижата за здравјето на целокупната пополација, а тоа е пракса во 50 годишниот развоен период на здравствената заштита во Република Македонија. Македонското здравство во моментот е во катастрофална сотојба и доколку итно не се започне да се работи на подобрување на здравството ќе стигнеме до точка на непоправливост на состојбите во здравствената заштита на населението. Тоагш не само што нема да можеме да го исполниме основното човеково право на здравствена заштита, туку и ќе изгубиме огромен број на медицински кадар за чие образование нашата држава потрошила бројни средства.

Немањето на квалитетно здравство им штети на малите деца и пензионерита, а исто така и на македонски граѓани од дијаспората. Имено, многу од пензионираните македонски граѓани кои долги години живееле и работеле во дијаспора, би сакале да се вратат да живеат во Македонија доколку во државава има добар здравствен систем, што би било од голема помош за државната економија бидејќи средствата кои би се влевале во Македонија на име на странски пензии би биле добродојдени за натамошно инвестирање во општеството.

Процесот на едуцирање на квалитетен медицински кадар е тежок и долготраен. Во процесот на оформување на средномедицински и лекарски кадар и државата и самите ученици и студенти вложуваат многу средства и труд, и недозволиво е по завршувањето, како готов кадар да се најдат вон државата која инвестирала во нив. Исто така, поразителен е и фактот дека професорите и другите медицински лица кои заминуваат во приватно здравство да не бидат ангажирани како професорки/наставнички кадар на медицинските школи или факултетите, а наместо нив да се плаќаат огромни суми на пари за да се ангажираат „визитинг“ професори од странски универзитети. Во нашата програма предвидуваме прво искористување на секој професионалец во државата, а доколку е потребна дополнителна помош тогаш ќе се размислува за ангажирање на странски професори/наставници за одредени области од медицината.

Исто така, за полесна комуникација на пациентот со медицинските установи предвидуваме сериозно изработен закон за бесплатна електронска медицинска картичка. Оваа картичка ќе биде употребувана и при користење на стоматолошки и фармацефтски услуги, а пациентот сам ќе одлучува дали своите средства ќе ги користи за лекување во државни или приватни установи.

За да се мотивираат средношколците да се запишуваат на медицинските факултети во државата може да се направат одредени измени како:

Намалување на цената за студирање;

Намалување на цената за лиценца;

Парична помош за студентите за време на студирањето;

Можност за договорно работење на студентите на Клиниките на Факултетот за време на студирањето и во летните месеци;

Бесплатно сместување на студентите за време на студирањето;

Изградба на нов „Медицинар“ на местото на стариот за домување на студентите на УКИМ.

Вработување на најдобрите студенти во генерацијата по завршување на факултетот;

Обезбедено вработување на студентите од внатрешноста во медицинските установи во нивните родни места.

Партијата „ДЕМОКРАТИ“ предвидувајќи ги мерките за подобрување на здравствената заштита во државата, се задржува само на најитните мерки за зголемување на квалитетот на здравствените услуги за граѓаните. Тоа задолжително значи и подобрување на условите за работа на лекарите и другиот медицински персонал. Сето тоа ќе овозможи:

– Подигање на квалитетот на услугите;

– Редовна исплата и повискои плати, стимулирање на здравствените работници;

– Одговорност и професионалност на здравствените работници;

– Нови здрвствени установи и модррнизација на постоечките;

– Соработка на државното со приватното здравство.

Реализирањето на сите идеи и планирани активности на политичката партија ќе биде проследено со промени на постојни законски одредби или носење на сосема нови законски решенија во секоја соодветна област.

8. ОДБРАНА И БЕЗБЕДНОСТ

Многу важен фактор за секоја држава се нејзините стабилност и безбедност, па соодветно и на Република Македoнија, како независна, демократска и правна држава. Но, пред да проговориме за нив, треба да напомнеме дека македонската држава изникна на балканската сцена како самостојна држава после политичкиот колапс на СФРЈ, проследен со економски колапс во најголем дел од новосоздадените држави. Таквата состојба беше многу погодна за будење на сеништата за национална превласт, а со тоа и за појавување на синдромот на „загрозен“ националниот статус преку обид да се негира постоењето на ентитетите. Според сознанијата кои ги добиваме од професионалните кадри задолжени за проблематиката за одбрната и безбедноста на државата, во основата на секоја државна стратегија влегуваат испитувањата на неколку сегменти. Еден од нив е геостратегистката поставеност на државата. Таа се смета за база врз која државата ги гради нивните одбранбени, политички, економски и информациски капацитети. Познавајќи ја геостратегиската положба на Македонија, како централна држава на Балканот, јасно се покажа во изминативе 27 години дека таа влијае врз комуникацијата со соседите и останатите држави во светот.

Токму поволната геостратегиска положба на земјата, нам ни дава историска шанса да станеме дел ЕУ и НАТО, со што би се зајакнале и државната безбедност, но и сигурноста на граѓаните. А за да се подготвиме за таквите промени во државата, треба да се направи сериозна идентификација на националните интереси на Македонија во однос на нејзиното поблиско и подалечно окружување.

Во таа идентификација задолжително треба да се проследат социо-економските фактори т.е да се даде опис на стандардот на живеење на народот и неговиот економски статус; задолжително да се направи преглед на внатрешната политика како фактор за општото живеење во државата, но и како двигател и помагач на технолошкиот развој.

Непобитно е сознанието дека македонската држава има изградено соодветна одбранбена структура, па сепак доброто може да се подобри и унапреди.

Имајќи ја предвид комплексноста на прашањето на одбраната на нашата држава партијата „ДЕМОКРАТИ“ предлага:

– Применување на европските стандарди за бројноста на вработените во одбраната и заштитата на државата и населението;

– Воведување современа технологија за следење, превенирање и разрешување на проблеми со одбраната на државата;

– Тренинзи на воениот и полицискиот персонал;

– Вложување во образование и усовршување на воениот и полицискиот персонал;

– Квалитетно здравство за воениот и полицискиот персонал и за нивните семејства;

– Загарантирани бенефици на воениот и полицискиот персонал;

– Зајакнување на граничната безбедност;

– Целосно опремување на воените сили и нивна подготовка за членство во Алијансата;

– Координација на разузнавачките и безбедносните служби во државата;

– Координација на македонските служби со соседните и светските служби на полето на борба против организираниот криминал.

Реализирањето на сите идеи и планирани активности на политичката партија ќе биде проследено со промени на постојни законски одредби или носење на сосема нови законски решенија во секоја соодветна област.

9. РАЗВОЈ НА ЗЕМЈОДЕЛСТВОТО

Географската положба на Република Македонија, богатството на вода и плодна почва, се само некои од потребните елементи за развој на земјоделието. Тоа во нашава држава со децении е најважна стопанска гранка со која се занимава голем процент од населението во Македонија. Ако ги земеме предвид ресурсите во Полог, Пелагонија, Овче Поле, кавадаречко-неготинскиот крај, како и другите региони погодни за одгледување на одредени земјоделски култури, заклучокот е дека македонската територија е неисцрпен извор за квалитетни земјоделски производи. Воедно, ги имаме предвид и историските податоци за земјоделското производство во Македонија, каде се евидентирани значајни приходи за државната каса од производство на афион. Неговата улога во животот на македонскиот граѓанин е отсликана и на државниот грб, каде покрај пченичниот клас и тутуновиот лист, се наоѓаат и главици на афион. Но, современиот свет оди напред и со нови земјоделски производи значително го збогатува државниот буџет, како што е производството на коноп (марихуана) и негова примена во медицински цели.

Досегашната политика во земјоделието значеше, и се уште значи, енормна поддршка на „партиски подобните производители“, додека долгогодишниот земјоделец кој нема партиски ангажман за својот труд или зема определена субвенција или ја чека со години или воопшто не ја добива. За сметка на тоа, огромно државно земјиште се дава под концесија по багателни цени на блиски членови на владини или политички челници. На тој начин, се уништува вистинскиот земјоделец, а се протежира партиско-фамилијарен бизнис на „погодни“ лица.

Кога станува збор за сточарството, тоа е исто така, едно од горчливите страни на земјоделското производство. Затоа, Партијата предвидува повеќе мерки за негово заживување, а кои се наведени во продолжение.

Партијата „ДЕМОКРАТИ“, воочувајќи ги аномалиите во досегашната политика во земјоделството, значителен ангажман ќе вложи во правилна распределба на буџетот за развој на земјоделието, со цел тоа да стане водечка сила во економијата. При тоа, ќе се залага за носење на законски решенија за слободно, но контролирано производство на коноп и афион. Тоа ќе овозможи земјоделието да стане најпрофитабилна, што ќе креира голем број нови вработувања и прилив на средства во буџетот за земјоделието. Имаме одлични услови да произведуваме високо квалитетни и евтини земјоделски производи за нас и за извоз, а бенефиците за целото општество ќе бидат огромни:

– Квалитетни и ефтини земјоделски продукти за населението;

– Креирање на нови вработувања;

– Обезбедување на пазар за сите земјоделски производи;

– Извоз и прилив на девизи;

– Зголемени цени на земјоделските производи.

Партијата „ДЕМОКРАТИ“ ваквите придобивки од земјоделието планира да се постигнат со неколку решенија и тоа:

– Зголемување на домашни инвестици;

– Поволни кредити со ниски камата за земјоделците;

– Награди на најуспешните производители (грантови);

– Странски инвестиции во земјоделството;

– Парнерство со странски компании;

– Развој на квалитетно производството и стимулирање на извозот;

– Насади со нови култури (според барањата на светскиот пазар);

-Производство на органска храна;

-Поволни кредити со ниски камата;

– Производство на високо квалитетна стока (овци, крави, свињи, коњи, кокошки, јајца);

-Наводнување и контрола на поплавите.

Со цел, македонските земјоделски производи да не се извезуваат на балканските, европските и светските пазари само како сурови, Партијата предвидува изградба на фабрики за преработка на земјоделски производи, како сушари за овошје и зеленчук и фабрики за смрзнато овошје и зеленчук, со што исто така ќе се зголеми бројот на работни места во државава.

Ако кон тоа го додадеме и податокот дека имаме водени ресурски во задоволителни количини за наводнување на земјоделските насади, сликата станува јасна дека ги имаме сите параметри за богата земјоделска земја. За општата популација добро е да се каже дека најважната употреба на водата во земјоделството е за наводнување, што е клучен фактор за производството на храна. Наводнувањето зазема до 90% од потрошената вода во некои земји во развој и значајни размери во земји со поголем економски развој.

Ако се знае дека околу милјарда и двеста милиони луѓе во светот секојдневно гладуваат, а ние имаме идеални услови за најпрофитибилно земјоделство во Европа и светот, цениме дека треба да се вложат сите напори за правилно и правично стимулирање на земјоделското производство.

За реализирање на сите идеи и планирани активности на политичката партија ќе бидат иницирани промени на постојни законски одредби или носење на сосема нови законски решенија во секоја соодветна област.

10. КУЛТУРА

Говорејќи за културата во Македонија, не можеме а да не ги спомнеме милионите евра вложени во квази-културниот проект на Владата на ВМРО-ДПМНЕ наречен Скопје 2014. Овој проект беше финансиран со средства од буџетот на Република Македонија, кои беа префрлани на Министерството за култура. На тој начин, наместо ова Министерство да се занимава со заштита, ископи и истражувања во културата, стана само „инвеститор“ на еден недозволиво скап и кичерајски проект. Со тоа, македонскиот пример го избербати оптшоприфатеното светско значење на културата како интегрален дел од историјата и постоењето на една земја како наследство и квалитетот на животот на нејзините граѓани.

Културата е огледало на историското постоење на секоја земја, а земјите во светот се ценат по квалитетот, зачуваноста и практицирањето на нивната култура, соодветно и на Македонија. Но, ние како граѓани ја имавме и таа несреќа да се соочиме со лакомоста и недостоинстеното однесување на Владите на Р. Македонија кон сопствената култура. Еден од еклатантните примери е и основањето на Управата за заштита на културното наследство и покрај постоењето на професионалната и со години добро етаблирана во светски рамки, институција како Завод за заштита на културното наследство. Така, за „потребите“ на бројните проекти на контото на Управата, која служи како место за вгнездување на партиски кадри, се слеваа досега непознати суми на народни пари, а за возврат немаше никакви резултати. Затоа пак, буџетот на Заводот стануваше се помал и недоволен за остварување на минимум од годишните програми предложени од вработените во Заводот.

За да се надминат, со години таложените проблеми во културата во Македонија, партијата „ДЕМОКРАТИ“ предлага неколку првични итни мерки како:

– Проверка на финансиското и правното работење на Управата за заштита на културното наследство;

– Определување на соодветен буџет на Заводот за заштита на културното наследство;

– Одобрување на средства за конзервација, заштита и реновирање на значајни историски споменици на културата во Р. Македонија;

-Подигање на свеста за важноста на културата и културните споменици како елементи за развој на туризмот во Македонија;

-Афирмирање на македонската култура надвор од земјата;

-Стимулативна даночна политика во културата;

-Зачленување во меѓународни асоцијаци, фондови и фондации и користење техничка, финансиска и стручна помош за заштита на културните споменици;

– Грижа за националните културни вредности и интереси.

10.1. ТУРИЗАМ

Една од значајните стопански гранки на светско ниво секако е и туризмот. Нашата определба туризмот да го поврзиме со културата се базира на фактот што модерните земји имаат енормни приливи во своите буџети, што не се должи само на нивните историски и природни богатства, туку и на организираноста на државата и туристичките работници. Република Македонија со своите бескрајни природни убавини, археолошки и историски знаменитости, има огромен потенцијал за издигнување на туризмот на ниво на значајна економска гранка која ќе носи профит како од домашниот, така и од странскиот турист. Воедно, со искористување на што е можно поголем дел од капацитетите на државата во оваа насока, ќе бидат отворени бројни работни места на неколку нивоа. За таа цел ќе биде ангажирана државна туристичка агенција која треба да ги подготви и реализира своите обврски за развој на туризмот, а во согласност со потребите на туристичките работници во државава.

За да го издигнеме туризмот на значително ниво, потребни се следните мерки:

– Професионализам и конкурентни цени;

– Внесување на светски стандарди во туристичките објекти;

-Користење на туристичките објекти преку цела година;

-Развој на езерскиот, скијачкиот, селскиот, бањскиот, манастирскиот и винскиот туризам;

– Поволни кредити за туристичките оператори и работници;

– Соработка со светски реномирани туристички компании;

– Привлекување на странски туристички компании и инвеститори;

– Промоција на туризмот на светските медиуми, ТВ, магазини, интернет.

10.2 ИНФРАСТРУКТУРА.

Инфраструктурата, исто така, е многу значаен сегмент за развојот на културата и туризмот. Имено, доколку имате добро развиена инфраструктура лесно и брзо ќе може да се пренесат туристите од еден до друг локалитет, споменик на културата, ископ итн. итн.

Нашата земја има една од најдобрите географски позиции во Европа бидејќи ги поврзува трите континенти, Европа, Азија и Африка. Но, за ваквата поврзаност е потребна инфрастиктура, која е една од најважните алатки, исклучително важна за развој на економија. Намерата на Партијата да ги максимализира економските капацитети на државата, задолжително изискува постоење на модерни патишта, современи железнички пруги, а сета таа лесна размена на стоки ќе креира нови работни места и приход, што од своја страна ќе значи развој на економијата. За таа цел се предвидува изградба на следните објекти од национален и интернационален интерес:

-Коридор 8;

-Коридор 10;

– Одржување и обновување на постојните автопати;

– Издрадба и модернизација на регионални патишта;

– Изградба на нови и модернизација на постојни гранични премини;

– Издрадба и модернизација на железничката мрежа.

За реализирање на сите идеи и планирани активности на политичката партија ќе бидат иницирани промени на постојни законски одредби или носење на сосема нови законски решенија во секоја соодветна област.

11. ЕНЕРГЕТИКА

Енергетиката е база за развој на стопанството во нашата земја. Без долгорочна политика за развој на енергетиката нема да имаме развој во стопанството, а со тоа нема да можеме да привлечеме странски и домашни компании како инвеститири во македонското стопанство. Секој ден во светот се откриваат нови технологии за производство на електрична енергија, а ние тоа треба да го користиме во наша полза и да ги прифатиме што побрзо новите технологи што ќе бидат од огромна полза за нас.

Поради тоа, партијата „ДЕМОКРАТИ“ ќе иницира:

– Проекти во енергетиката;

– Изградба на хирдоцентрали;

– Изградба на соларни централи;

– Изградба на централи на ветер;

– Изградба на централи на природен гас;

– Изградба на геотермални централи.

Намалување на сметките за електрична енергија преку:

– Подобрување на кондицијата на електроенергетските објекти со што ќе се избегне увозот;

– Домаќинско работење со енергетските објекти и рационализација на трошоците во секој поглед;

– Омасовување на производство на електрична енергија од домакинствата со поставување на фотоволтажни панели на покривите на нивните живеалишта и/или мали ветерни турбини. Така, произведената енергија ќе ја користат за свои потреби или ќе ја пласираат во мрежата, а по потреба од мрежата ќе подигаат поголема количина енергија. Со ова може да постигнеме дури не само намалување на трошоците туку остварување дополнителен приход за домаќинствата.

– Субвенции за домаќинствата што ќе вградат обновливи извори на електрична енергија во своите домови. Субвенциите нема да се доделуваат по дискриминаторски принципи.

– Субвенција на 150 Kw/h енергија за социјалните семејства и поставување скалест систем за плаќање на енергијата т.е. тие што трошат помалку да плаќаат поевтин Kw/h.

– Зголемување на животниот стандард на граѓаните со намалување на цените на нафтените деривати преку исфрлање на премногу натрупаните давачки кои се вградени во цената. Ова од причина што денес превозот не е лусуз туку насушна потреба на домаќинствата и стопанските субјекти.

– Омасовување на користењето на природен гас што ќе придонесе за намалување на трошоците и загадувањето.

– Програма за субвенционирање на замена на старите со нови ефикасни уреди за согорување, особено на социјално загрозените домаќинства со што ќе се намали количината на согорена маса по единица добиена енергија т.е трошокот, воедно ќе се намали и загадувањето.

Со користење на насовремена технологија за производство на електрична енергија ќе се намали загаденоста на воздухот, водата и почвата, а во исто време ќе креираме нови работни места со високи плати и имаме реални шанси да бидиме производители на поефтина струја.

За реализирање на сите идеи и планирани активности на политичката партија ќе бидат иницирани промени на постојни законски одредби или носење на сосема нови законски решенија во секоја соодветна област.

12. СОЦИЈАЛНА ПОЛИТИКА

Доколку општеството го сфатиме како специфичен биолошки организам и прифатиме дека во неговиот развој влијаат фактори од биолошка, демографска и географска природа тогаш станува јасно зошто е тоа толку комплексно за организирање како социјална категорија. Ако кон тоа се додаде дека општеството не е збир на поединци кои изолирано, независно еден од друг делуваат, се потврдува ставот дека поединците негуваат колективни вредности, почитуваат колективни закони и се повинуваат на колективни верувања. Во општества како нашето многу често се говори за функцијата на интересот при што интересите имаат идеолошка функција; со одредена последица, на пример, задржување на некоја постојна ситуација, задржување на повластените на повластената ситуација, а обесправените во нивната обесправена состојба. До сега практикуваната социјална политика во нашата земја, од нејзиното осамостојување до денес, често се оценува како нехумана иако до сега нема една издржана анализа за тоа колку средства се трансферираат преку Министерството за труд и социјална политика до корисниците и за кои намени.

Сепак, ваквата проекција е направена според висината на финансиската помош што ја добиваат семејствата или лицата корисници на социјална помош, а која не овозможува да можат да живеат пристојна живеачка ниту една седмици во месецот. Тоа претставува деградирање на човекот во општеството, така што неретко социјално загрозени семејства, јавно преку медиумите, бараат помош од сограѓаните бидејќи социјална помош што ја добиваат е еднаква како да се оставени на милост и немилост.

За да може состојбата во социјалната сфера да се подобри треба да се креираат нови работни места, за лица со нецелосно или средно образование, бидејќи и да дадете неколкукратна помош без вработување на барем еден член од семејството, нема да има никаков напредок во социјална политика.

За подобрување на социјалната политика во Р. Македонија предлагаме:

– Решавање на невработеноста на лица со недооформено образование;

– Приоритет при вработување на лица од семејства со поголем број на членови;

– Приоритет на вработување на самохрани родители;

– Преоритет при вработувања на хендикепирани лица;

– Преоритет при вработувања на деца без родителска грижа по оформување на нивното образование;

– Повеќекратно зголемување на социјалната помош за лица со трајна попреченост за работа;

– Изградба на домови за грижа на најзагрозените лица (периодични и трајни);

– Изградба на државни домови за згрижување на стари лица;

– Решавање на станбеното прашање за деца без родителска грижа по напуштањето на институциите за нивно згрижување.

За реализирање на сите идеи и планирани активности на политичката партија ќе бидат иницирани промени на постојни законски одредби или носење на сосема нови законски решенија во секоја соодветна област.

13. ВНАТРЕШНА ПОЛИТИКА

И покрај фактот дека Република Македонија постои дваесет и седум години како независна, суверена и демократска држава, за жал исто толку немаме квалитетна домашна политика за што показател е и моменталната катастрофална положба во нашата земја. Најголемиот парадокс во внатрешната политика на Македонија беше и останува екстремното богатење на поединци од партиските елити и нивни блиски паралелно со драстично осиромашување на народот кој ги гласа и им дава доверба на избори. Досегашните Влади умееја да се гордеат дека владеат со земјата, наместо да управуваат со нејзините ресурси за доброто на народот. Напротив, самоволието и неказнивоста станаа синоним за македонската држава, е што се уште го гледаме во секојдневието. На тој начин, водејќи се од нивни лични интереси, политичарите му наштетува на народот-граѓаните со политиката што ја практикуваа.

Затоа сметаме дека квалитетна домашна политика е од витално значење за развојот на нашата земја и благодет на народот-граѓаните, а исто предуслов за побрза интеграција во ЕУ и НАТО.

Цениме дека ниту една политичка партија нема право да профитира од историскиот акроним ВМРО, поради што предлагаме со законско решение да се забрани поигрувањето со чувствата на македонските жители кои се емотивно врзани со овој акроним.

Исто така, домашната политика треба да биде заснована и насочена кон развој на економијата, вработеноста по основ на квалитет, а не политички мотивирани вработувања, модернизација на земјоделството со помош од државата, домашни инвестици, странски инвестици, субвенци и планско произвотсво, производи што се бараат на светскиот пазар, гарантиран пласман, градење на мали фабрики за финални земјодески производи, развој и промоција на туризам, рударството, инфраструктурата, енергетиката, квалитетно образование, науката, здравството, реформа во судството, борба против политичкиот, стопанскиот креминал, мито и корипцијата, подобра социјалата, надворешна политика (интеграција во ЕУ и НАТО). Ваквите проекции на партијата „ДЕМОКРАТИ“, колку и да изгледа далечна, сепак е лесно остварлива со помош на странски искуства.

Само така нашата земја ќе можи да постане економско развиена земја, да можи да биде конкурентна на светските пазари и побрзо да се интегрира во ЕУ и НАТО, што е од витално значање за напредок на економијата и благодет на народот-граѓаните на Република Македонија.

За реализирање на сите идеи и планирани активности на политичката партија ќе бидат иницирани промени на постојни законски одредби или носење на сосема нови законски решенија во секоја соодветна област.

14. НАДВОРЕШНА ПОЛИТИКА

Надворешната политика на секоја држава предвидува нејзино достоинствено претставување пред меѓународната јавност. Од осамостојувањето до денес, секоја од македонските влади се занимаваше со решавањето на проблемот на Грција со нашето име. Тој и така измислен проблем на јужниот сосед на Р. Македонија стана сериозна кочница за развојот на македонската држава. И наместо, да се концентрираме на развојот на нашата држава, секоја од досегашните влади изговорот за неуспешните политики ги врзување со грчкиот проблем со името на Македонија, што се покажа како погубно за македонските граѓани.

Она што останува нејасно е зошто европската заедница и НАТО застанаа на страна на едно ирационално барање на македонскиот сосед, ирационално до степен на непознаница во светски размери. Европските научници знаат дека Македонија е само северен дел на Грција, но добро знае и за егзодусот на Македонците од нивните огништа во 1949 година. Она што го презеде врз себе актуелната македонска Влада со непринципиелно потпишување на договор за промена на името на нашата држава, договор каде македонската држава е претставена како Втората страна, го цениме како недостојно за коментар.

Партијата „ДЕМОКРАТИ“ смета дека, независно од (не)решавањето на грчкиот проблем за името на македонската држава, ние треба да ги воведуваме европските стандарди со секоја пора од животот. Цениме дека, меѓу другите, еден од предусловите за остварување на нашите аспирации за членство во НАТО, како и во ЕУ е да имаме квалитетна домашна економска политика.

Партијата „ДЕМОКРАТИ“ има намера, следејќи го интересот на народот и штитејќи ги државните интереси да се залага за:

– Развивање на добри пријателски односи со сите земји од светот и соседните земји врз основа на целосно почитување на взаемните разлики;

– Борба против тероризмот и соработка со сите земји од светот;

– Привлекување на странски капитал и заштита на имотот и интересите на странските инвеститори;

– Соработка со организации од македонската дијаспора;

– Привлекување на инвестиции од наши сограѓани од дијаспората;

– Привлекување на наши граѓаниод дијаспората за враќање во земјата;

– Привлекување на пензионерите од дијаспората за враќање во државата;

-Високи критериуми за акредитирање на дипломатите кој ќе не преставуваат во други земји.

За реализирање на сите идеи и планирани активности на политичката партија ќе бидат иницирани промени на постојни законски одредби или носење на сосема нови законски решенија во секоја соодветна област.

15. ПОЛИТИЧКИ СИСТЕМ

Досегашниот политички систем во нашата земја во последниве 27 години не покажа дека служи за добро на народот на Р. Македонија.

Затоа, сметаме дека на нашите граѓани им е потребен праведен политички систем што ќе им служи ним, а нема да биде во интерес само на две гполеми политички партии, нивните поддржувачи, како и партии кои се придружуваат кон нив само врз основа на личен и партиски интерес.

За да имаме праведен политички систем треба да имаме реално развиена демократија, транспарентност на државните институци и јавната администрација. Сето ова во досегашниот живот на самостојната македонска држава е само мртва буква во програмите на досега владеачките партии и досегашните Влади. Сепак, кулминацијата на затрвореност на политичкиот систем ја видовме во времевладеењето на ВМРО-ДПМНЕ која „молкот на администрацијата“ стана синоним за македонската држава. Државата, која меѓународните експерти ја оквалификуваа како „заробена“ не успеа да се одзароби ниту после промената на власта во 2016 година. Единствената промена која ја почувствуваа граѓаните се адресите на кои сега се испраќаат народните пари во форма на различни помошти за задоволување на партиските членови и нивни блиски.

За да се смени перцепцијата кај народот дека „сите се исти“ што го покажа и последната промена на власта во Македонија, партјата „ДЕМОКРАТИ“ предлага:

– Парламентарни избори во две годишен интервал. Ваквата мерка предвидува почеста промена на власта заради поголема ангажираност на чиновниците кои треба да работат во полза на народот и помала комоција во распределбата на народните пари на партиски фирми и приватни лица.

– Темелна реформа во јавната администрација;

– Ефективно работно време;

– Борба против стопанскиот криминал, митото и корупцијата;

– Закон за борба против непотизмот и мултиплокативниот криминал;

– Вработување согласно способностите и квалификациите на кандидатите;

– Професионализам;

– Одговорност од најниско до највисоко скалило во општеството;

-Транспарентност и достапност на граѓаните за работата на јавната администрација (јавно објавување на вработените кандидати, информаци за трошоците, платите)

-Унапредување на вработените во јавната администрација согласно нивните професионални постигања.

Партијата „ДЕМОКРАТИ“, во име на демократското изјаснување на народот, ќе прифати промена на изборниот модел за една изборна единица на целата територија на Р. Македонија и укинување на Донтовиот модел.

За реализирање на сите идеи и планирани активности на политичката партија ќе бидат иницирани промени на постојни законски одредби или носење на сосема нови законски решенија во секоја соодветна област.

16. ЗАШТИТА И УНАПРЕДУВАЊЕ НА ЖИВОТНАТА СРЕДИНА

Квалитетна животна средина и незагадена природа се важен фактори за здрав живот на граѓаните во нашата земја.

На прво место во комплексот сегменти кои влијаат на подобар и поквалитетен живот на граѓаните спаѓа водата. Водата се користи за пиење, готвење и одржување на личната хигиена, а како неопходна се јавува во речиси сите животни циклуси на сите живи организми на Земјата.

Водата има многу квалитети, кои ја прават незаменлива состојка на нашето живеење. Во општи рамки водата има највисок специфичен топлински капацитет како и висока топлина на испарување. Овие две невообичаени својства и дозволуваат на водата да ја регулира Земјината клима со ублажување на големи промени во температурите. Ова е многу битна карактеристика на водата за крајезерските подрачја во кои владее различна клима. Сите овие карактеристики на водата се безвредни доколку продолжиме кон водниот потенцијал на нашата држава се однесуваме како до сега. Имено, поради несовесноста на граѓаните во државава, гледаме водотеци полни со шут, остатоци од мебел, пластични шишиња и друг отпаден материјал. Сето тоа придонесува да имаме загадени води, кои доколку се одржуваат само по природен пат, би биле питки или употребливи за наводнување. Од друга страна, со нашата негрижа, помагаме во уништување на разновидниот свет во реките, езерата и помалите водни површини во државата. Следствено, производи за прехрана кои се наводнувани со вода загадена со разни хемикали и друг отпад, претставува потенцијална опасност по животот за граѓаните. Потоа дишењето на загаден воздух дополнително придонесува за зголемувањето на болестите кај граѓаните. Не секогаш, за оваа состојба треба да се обвинуваат само властите бидејќи со годините се докажа дека колкав и да биде ангажменот на државните институции во справување со отпадот, голем дел за последиците од еколошките порази во Македонија причина е факторот човек, неговата (не)култура, но и немањето на чувство за општествена одговорност кон општите добра. Ваквите состојби се директен причинител за бројни заболувања кај населението, со што, не само што се нарушува квалитетот на животот на граѓаните туку се одделува голема сума на пари за лекување и третирање на болните.

Партијата „ДЕМОКРАТИ“ со правилна заштита и унапредување на животната средина има намера да заштеди многу животи, а со тоа и средства кои би се исползувале за нови проекти во екологијата. За таа цел, Партијата планира донесување или осовременување на:

– Долгорочна политика на заштита на животната средина;

– Закон за заштита на животната стедина;

– Закон за заштита на квалитетно производство на предхранбени производи;

– Закон за контрола на пестициди и хемиски стревства;

– Закон за отпад (граѓански, индустриски, медицински, радиоактивен);

– Закон за заштита на квалитетот на водата;

– Закон за отпадни води;

– Закон за заштита на реките;

– Закон за заштита на езерата;

– Закон за контрола на загаденоста на воздухот;

– Закон за користење на еколошка технологија;

-Воведување на даночни и царински олеснувања за компании за набавка на еколошките технологии;

-Промовиране на производство на чиста електрична енергија преку користење на водата-хидро, сонцето-сончева, ветерот, био енергија.

-Закон за експлоатација и регенерација на шумите;

– Изградба на паркови и зелени површини;

-Подигање на свеста кај граѓаните за огромната важност на реализација на програмата за заштита и унапредување на животната средина, треба да содржи: обука, образование, јавни кампањи, анкети, издавање научно популарни изданија, промоција која треба да се врши преку ТВ, радио, интернет, весници, списанија.

За реализирање на сите идеи и планирани активности на политичката партија ќе бидат иницирани промени на постојни законски одредби или носење на сосема нови законски решенија во секоја соодветна област.

ПРИЛОГ

ДРЖАВЕН АРХИВ НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА – ЧУВАР НА КОЛЕКТИВНАТА МЕМОРИЈА НА НАШЕТО ОПШТЕСТВО

Архивите се единственото и незаменливо наследство што се пренесува од една генерација на друга. Архивскиот материјал е непобитен извор на информации што претставува поткрепа за одговорни и транспарентни административни активности и има суштинска улога во развојот на општествата преку заштита и придонес во градењето на индивидуалната и на колективната меморија. Слободниот пристап до архивскиот материјал го збогатува нашето знаење за човековото општество, ја промовира демократијата, ги штити правата на граѓаните и го подобрува квалитетот на животот.“

(Извадок од Универзалната декларација за архивите, УНЕСКО, 2011)

Формиран во 1951 година, Државниот архив на Република Македонија функционира како самостоен орган на државна управа со централен дел и 9 подрачни одделенија кои во целост ја покриваат територијата на Република Македонија во поглед на архивското работење. Во него се чува, обработува и дава на користење архивскиот материјал создаден од највисоките државни органи и јавни институции, од сите општествени дејности (стопанство, образование, култура, спорт), како и огромна колекција лични фондови од доменот на политиката, науката, културата, уметноста, спортот и др., или околу 70 милиони оригинални документи и 7.5 милиони снимки на микрофилмови и микрофиши од документи за историјата на Македонија. Најстариот документ што се чува во Државниот архив потекнува од 12-тиот век. Тоа значи дека целокупната државна и општествена меморија се наоѓа во Државниот архив и затоа со посебно внимание треба да се заштитат документите што се наоѓаат во него.

Поради стратешкото значење на Државниот архив на Република Македонија потребно е да се преземат итни мерки со цел да се обезбеди функционалност во извршувањето на архивската дејност и да се врати достоинството и угледот на оваа државна институција што е од посебен интерес за граѓаните, и тоа:

  1. Итно и неодложно враќање на Државниот архив на Република Македонија во неговата наменска зграда:

Во 1969 година Архивот добива наменска зграда со специјализирано депо, како најсовремен објект од ваков вид во регионот. Во 2014 година на Државниот архив неосновано му е одземен наменскиот објект за да биде преселен во зградата на Археолошкиот музеј. До денес стариот објект не е вселен и во депото не се направени измени и не е нарушена неговата функција, а просториите во кои се наоѓа сега Архивот се во целосна спротивност со меѓународните архивски стандарди.

Итното враќање на Архивот во наменскиот објект е неопходно поради три суштински проблеми во актуелната зграда кои го оневозможуваат неговото функционирање, и тоа: субстандардно депо во кое историските документи се загрозени од уништување поради големото ниво на влажност и непостоењето на систем за вентилација, недостојни услови за користење на архивскиот материјал поради несоодветен простор за читална и нехумани услови за работа во административните простории во кои е невозможно архивистите да ги извршуваат своите професионални обврски.

  1. Модернизирање на дејноста на Државниот архив

Архивот како институција од посебно значење за граѓаните се наоѓа во центарот на глобалните информациски промени и мора да се прилагоди на светските трендови за интерактивните комуникации и нови технологии, и притоа да обезбеди:

– целосна заштита на архивскиот материјал и на архивските објекти;

целосна микроклиматска заштита на архивскиот материјал;

Online поврзување со имателите на архивски материјал;

брзо пребарување на фондовите и ефикасно услужување на корисниците;

За да ги оствари овие цели, Државниот архив има итна потреба од Интегриран информационен систем кој ќе претставува почеток на модернизација на архивистиката како дејност во Република Македонија. Интегрираниот информационен систем ќе овозможи:

  • подобра инспекциска контрола врз работата на имателите на јавен архивски материјал преку електронско поврзување со имателите со што ќе се подобри менаџментот врз архивскиот материјал.

  • примена на меѓународните архивски стандарди за евиденција и опис на архивскиот материјал од неговото создавање, низ целиот процес на неговото чување кај имателите, се до неговото преземање на трајно чување во Државниот архив и негово користење во електронска форма. Сите овие содржини треба да бидат класифицирани според меѓународните архивски стандарди ISAD(G) и ISAAR (CPF), за што треба да биде изработено соодветно софтверско решение.

Овој систем ќе овозможи и современ пристап до архивскиот материјал од страна на корисниците, преку современи научно-информативни алатки за пристап до архивските документи, со што Архивот ќе може да даде свој придонес за успешна реализација на Националната стратегија за дигитализација на културното наследство на Република Македонија, како една од зацртаните цели на државата.

  1. Регистар на архивски фондови и збирки на Република Македонија

Регистарот треба да претставува централна национална евиденција на архивскиот материјал, за целата територија на Република Македонија. On-line Регистарот, кој ќе биде составен дел на информациониот систем, треба да овозможува пристап до податоците за архивските извори кои се чуваат во архивите, но и кај имателите на архивскиот материјал. Во системот важно е да се овозможи преглед на дигитални снимки на најзначајните и најбараните за користење документи, како и дополнителни информациски извори.

  1. Дигитализација

Дигитализацијата на архивските фондови и збирки во архивите ќе придонесе за формирање на Дигитален архив на Македонија и ќе претставува значаен сегмент во информациската инфраструктура на Република Македонија. Тоа ќе овозможи WEB пристап до вредните архивски фондови и збирки за граѓаните на Македонија и пошироко. На овој начин Република Македонија ќе може да се приклучи во размената на информациите за движното културно наследство меѓу народите во светот.

Според стратегијата на УНЕСКО – „Знаење за сите“, и програмата „Паметење на светот“, целта на креирањето на дигиталните збирки е сочувување на светското документарно културно наследство, демократизација на пристапот до наследството и подигнување на нивото на свеста за значењето и за потребата од негова заштита.

Со дигитализација ќе се овозможи:

  • полесен пристапот до документите и подобри услуги кон корисниците,

  • заштита на чувствителниот оригинален материјал загрозен поради често користење, со креирање на сигурносни копии на раритетни книги и ракописи,

  • развој на заеднички ресурси преку партнерство со други институции со цел креирање виртуелни збирки и зголемен глобален пристап, но и остварување на финансиска добивка.

  1. Централна конзерваторска лабораторија

Потребата од формирање на специјализирана конзерваторска лабораторија со современа апаратура се јавува поради масивно влошување на состојбата на архивскиот материјал во новото депо на ДАРМ со нестандардни и лоши услови на чување на документите и поради реалната опасност од уништување на документарното национално богатство на Македонија. Централната лабораторија ќе овозможи конзервација на голем број документи што се загрозени во централното депо на Архивот но и во подрачните одделенија на ДАРМ. За што поуспешно справување со последиците од несоодветното чување на историските документи, Државниот архив, како полноправна членка на Меѓународниот архивски совет, итно треба да побара експертиза од светски признати конзерватори преку посредство на оваа меѓународна архивска организација.

  1. Развој на меѓународната соработка на Државниот архив

Посебно внимание треба да се посвети на подобрување на билатералната и мултилатералната соработка на Државниот архив, преку размена на искуства со сродни институции, организирање меѓународни архивски советувања, истражувања во странските архиви и зголемување на фондовите од странска провениенција за историјата на Македонија.

  1. Вработување на стручен кадар

Долгогодишната пракса на партиски вработувања доведе до драстично намалување на бројот на стручни лица – архивисти, кои професионално се посветуваат на архивстичката дејност, согласно меѓународните документи што ги има потпишано Архивот како институција која објективно и непристрасно треба да ги чува документите без политички влијанија.

Архивот треба да биде насочен кон вработување на професионалци архивисти, кон континуирана едукација на вработените, кон воспоставување на механизам на архивистичка кариера и враќање на стручните архивистички звања (помлад архивист, виш архивист, архивист-советник) со полагање на стручен испит и добивање лиценца за архивист, и кон почитување на меѓународниот Етички кодекс на архивистите, кој меѓудругото потенцира дека:

Архивистите треба да го заштитуваат интегритетот на архивскиот материјал и на тој начин да гарантираат дека и понатаму ќе биде веродостоен доказ за минатото. Главната должност на архивистите е да го чуваат интегритетот на документите под нивна грижа и старателство. За остварување на оваа должност тие мора да ги имаат предвид легитимните, но понекогаш спротиставени, права и интереси на работодавачите, сопствениците, субјектите на податоците и корисниците, минати, сегашни и идни. Објективноста и непристрасноста на архивистите е мерка за нивната професионалност. Тие треба да се спротиставуваат на притисокот од кој било извор на манипулација на доказите како и криење или извртување на фактите.“

Затоа, земајќи предвид дека:

  • Државниот архив на Република Македонија има недвојбено стратешко и историско значење за македонското општество,

  • Архивскиот материјал претставува автентичен извор на информации за административните, културните и интелектуалните активности бидејќи ги чува доказите за развојот на македонското општество,

  • Јавните архивски документи им припаѓаат на сите граѓани, сегашни и идни, бидејќи тие претставуваат доказ за нивните права и привилегии,

  • Архивските документи се основа за разбирање на историскиот и на културниот идентитет на поединците и на општеството и се неопходни за разбирањето на различните култури,

  • Архивските документи претставуваат најважен, јавно расположив извор на информации кој им овозможува на граѓаните бесплатна и неограничена употреба на информациите од јавниот домен,

  • Архивите претставуваат чувари на колективната меморија на секоја држава.

Ќе се залагаме за :

  • итно и безусловно враќање на Државниот архив на Република Македонија во наменскиот објект,

  • обезбедување на хумани услови за работа на архивистите и соодветни услови за чување на јавниот архивски материјал, кој е во сопственост на граѓаните на Република Македонија, со цел да се обезбеди функционалност во извршувањето на архивската дејност и да се врати достоинството и угледот на Државниот архив на Република Македонија.

  • Воведување на модерни технологии во работењето на Државниот архив и негово поврзување со светските мрежи за презентација на културното наследство.

Порта Буњаковец бр.19 1000 Скопје demokratimk@yahoo.com